Ansa

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Ansa
 Grand Est
Palais de la Régence, Ensisheim.jpg
Ehmoliger Regantepàlàscht
Blason Ensisheim 68.svg
Verwàltung
Land  Frànkrich
Region  Grand Est
Département Haut-Rhin (68)
Arrondissement Thann-Guebwiller
Kànton Anze
Kommünàlverbànd Centre du Haut-Rhin
Àmtliga Nàma Ensisheim
Maire Michel Habig (2014-2020)[1]
Code Insee 68082
Poschtlaitzàhl 68190
Iiwohner
Iiwohner 7.423
Flech 36,59 km2
Bevelkerungsdicht 190,41 Iiw./km2
Làg
Koordinate 47° 51′ 56″ N, 7° 21′ 09″ E / 47.865555555556°N,7.3525°E / 47.865555555556; 7.3525Koordinate: 47° 51′ 56″ N, 7° 21′ 09″ E / 47.865555555556°N,7.3525°E / 47.865555555556; 7.3525
Heche 218 m
Ansa hemen kokatua: Frànkrich
Ansa
Ansa
Ansa (Frànkrich)
Website
http://ensisheim.net/
Dialäkt: Elsassisch

Ansa (frz. Ensisheim, dt. Ensisheim) ìsch a frànzeescha Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bis 2015 Region Elsàss). D Gmein gheert zum Kanton Anze un zem Arrondissement Thann-Guebwiller.

Geogràfie

Ansa lìgt zwìscha Milhüüsa un Colmer, uf dr Ìll. D frànzeescha Autostroß A35 ìsch nawa draa un hàt a Üsfàhrt uf Ansa.

Ànna 1699 han dr Vauban un dr Jean-Baptiste de Régemortes a Kànàl zwìscha Ansa un Nèi-Brisàch bàuia, mìt'ra Umleitung vum Wàsser vum Quàtelbàch. Da Kànal ìsch sallamols benutzt worra fer s Bàuimàterial üs da Vogesa uf d Bàuistella vu dr Feschtung vu Nèi-Brisàch z brìnga; hìttzutàg gitt's da Kànàl ìmmer noch, àwer ar wìrd nìmm benutzt.[2]

Gschìcht

Ansa ìsch zum erschta Mol gnannt worra ànna 823 àls Einsigesheim.

Ìn dr keltischa Zitt han sìch Kültürsiedlunga ìm Süda vu Ansa ìnschtàlliart. Dia Siedlunga sìn bis ìn d Kàrolìnger-Zitt do blìewa. Ànna 1881 ìsch a Gràbhìgel vu dr Hàllstàttzitt entdeckt worra, wo ma Guldverziarunga gfunda hàt. Dia kààt ma jetz ìm Musée Unterlinden vu Colmer sah.

Ìm Mìttelàlter ìsch Ansa numma a Därfla gsìì, mìt'ma pààr Dìnghof.

Mìndschens noh 1277, ìsch Ansa unter d Herrschàft vu da Habsburg kumma. Ìn dr zweita Hälfta vum 13. Johrhundert hàt dr Rudolf vu Habsburg a Schloss z Ansa lo bàuia; dàto bliiwa noch Rascht vu sim Fundament, ìm Gàrta vum hìttiga Àltersheim. Ànna 1431 ìsch Ansa d Hàuiptstàdt vu Värdereeschtrich worra.

Ansa ìsch vor rund 500 Johr bekànnt worra, wo àm 7. Novamber 1492 a Meteorit ìn a Àcker vor dr Stàdtmüra igschlaga ìsch: a Üsserìrdischa Stei vu ungfahr 127 kg. Hìttzutàg, zitter 2000, gìtt's jed Johr a Meteoribursa: dr „Ensisheim Meteorite Show“.

D Gmein hàt sìch entwìckelt. Vu 1585 bis 1634 hàt sa ìhra eigena Mìnz ghàà. Àwer ànna 1630, waga dr Bedrohung vum Drissigjohriga Kriag, ìsch d Kaiserliga Verwàltung furtgànga vu Ansa, fer sìch z Àlt-Brisàch ìnschtàlliara. Ìn dam Kriag ìsch 7 Mol zersteert worra, zwìscha 1631 un 1638.

Àm 18. Oktower 1615 hàt dr Jean Rasser a Jesuitenkollegium z Ansa grìnda.

Noh dr Westfälischa Frìeda, sìn d Giater vu da Habsburg àns Frànkrìch kumma. Dr Sìtz vum Regionàlrot vum Elsàss ìsch dernoh z Ansa gsìì, bis ànna 1674. Noh dam ìsch Ansa wìder a eifàch Städtla worra.

As gìtt a Gefangnis z Ansa: sa ìsch àm 23. Hornung 1811 grìnda worra, ìn'ma Gebäi wo friahier a Heim fer Battler gsìì ìsch. Zitter 1938 diant dàs Gefangnis fer lànga Strofa.[3]

Gega s And vum 19. Johrhundert ìsch s Gleis vum ehmàliga Tràmway vu Milhüüsa bis uf Ansa verlängert worra[4]. D Àrwet ìn da Kàlimina hàt ìm 20. Johrhundert a Entwìcklung brocht.

Verwàltung

Dr Maire vu Ansa ìsch dr Michel Habig. Ansa gheert zum Kommünàlverbànd Centre du Haut-Rhin.

Bevelkerungsentwicklung

Johr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006
Inwohner 4 498 5191 5685 5780 6164 6640 6933

Dialekt

Dr elsassisch Dialekt vun Ansa gheert zum Owerrhinàlemànnisch.

Beriahmta Anser

Städtepàrtnerschàfta

Ansa ìsch Pàrtner vu da Städta:

Bìlder

Neogotischi Kirche vo Ansa
Der Donnerstein von Ensisheim, e Flugblàtt vum Sebastian Brant
Muséee vu da Kàlimina

Literàtür

  • Michel Paul Urban: Lieux dits. Dictionnaire étymologique et historique des noms de lieux en Alsace. Édition du Rhin, Strasbourg 2003

Weblink

Referanza

  1. (frànzeesch) Liste des maires au 25 avril 2014 (data.gouv.fr)
  2. (frànzeesch) Canal Vauben, uf structurae.net
  3. Rapport de visite : Maison centrale d’Ensisheim (fr)
  4. Vo Milhüse uf Ense, Gedìcht vum Auguste Lustig
  5. Verein „Alsace Medina County Texas“, fer a Frìndschàft zwìscha Ansa un Castroville (fr)